تنها خداست که می ماند.. والقلم ومایسطرون

کوشش آن حق گزاران یاد باد.......

دانشنامه

دانشنامه کوچک ایران

http://fis-iran.org/index.php/resourcesencyclopedia




این کتاب مصوّر، شامل سه بخش و نزدیک به سیصد عنوان، فشرده آگاهی ها و داده های سودمندی را در باره ایران از جمله تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و هنر آن به زبانی روشن و مفهوم در اختیار خواننده قرار می دهد. مجموعه دانستنی هایی که در این دانشنامه آمده حاصل سال ها پژوهش مولف و ویراستاران آن در کتاب های مرجع و منابع و اسناد تاریخی بوده است. مولف این دانشنامه، ژاله متحدین، به تفسیر و توضیح رویدادها در حداقل کفایت کرده و هم خویش را بیشتر مصروف به گزارش بی پیرایه ای از سرفصل های عمده تاریخ ایران، ویژگی های جغرافیایی و اقلیمی و فرهنگی آن و کارنامه زندگی و میراث نخبگان سیاسی، اجتماعی وادبی ایران از ازمنه باستان تا دوران معاصر کرده است. فهرست منابع و مراجع عمده ای که برای تالیف و تنظیم این اثر استفاده شده در پایان هر فصل آورده شده است. از آن جا که فصول و مطالب این دانشنامه بر اساس موضوعی تفکیک و رده بندی شده از آن می توان هم به عنوان یک مرجع و هم یک متن درسی بهره گرفت. این دانشنامه به ویژه برای نوجوانان و جوانان ایرانی بیرون از وطن که مشتاق آشنایی بیشتر با ویژگی ها و مفاخر زادگاه خوداند منبعی مفید می تواند بود.

.



فهرست



پيشگفتار

مقدمه مؤلّف


بخش نخست: جغرافیا

فلات ايران، موقعيت و وسعت؛ مرزها؛ مرزهاي ايران پس از اسلام؛ مرزهاي کنوني


جغرافياي طبيعي

کوه ها؛ رودها؛ درياها؛ درياچه ها و باطلاق ها؛ جزاير

جغرافياي اقتصادي

کشاورزي؛ معادن؛ صنايع؛ جهانگردي؛ جمعيت

جغرافياي سياسي
حکومت، پرچم ایران

تقسيمات کشوري (بخش اول)

استان آذربايجان شرقي (تبريز، مراغه)؛ استان آذربايجان غربي (اروميه، ماکو، مهاباد)؛ استان اردبيل (اردبيل)؛ استان اصفهان (اصفهان، گلپايگان)؛ استان ايلام (ايلام)؛ استان بوشهر (بندر بوشهر)؛ استان تهران (تهران، شميرانات، ري)؛ استان چهارمحال و بختياري (شهر کرد)؛ استان خراسان (مشهد، درگز، سبزوار، طبس، طوس، قائن، نيشابور، بيرجند)؛ استان خوزستان (اهواز، آبادان، ايذه، خرّمشهر، دزفول، شوش، شوشتر)

تقسيمات کشوري (بخش دوم)

استان زنجان (زنجان، قزوين)؛ استان سمنان (سمنان، دامغان)؛ استان سيستان و بلوچستان (زاهدان، زابل)؛ استان فارس (شيراز، فيروزآباد، کازرون)؛ استان قم (قم)؛ استان کردستان (سنندج، سقّز)؛ استان کرمان (کرمان، بم، سيرجان)؛ استان کرمانشاهان (کرمانشاه)؛ استان کُهگيلويه و بوير احمد (دهدشت)؛ استان گيلان (رشت، بندر انزلي، رودبار)؛ استان لرستان (خرّم آباد، بروجرد)؛ استان مازندران (ساري، آمل، بابل، قائم شهر، گرگان، گنبدکاوس)؛ استان مرکزي(اراک، ساوه،)؛ استان هرمزگان (بندرعباس)؛ استان همدان (همدان، نهاوند)؛ استان يزد (يزد)

شهرهاي تاريخي ايران

باکو؛ بخارا؛ بلخ؛ تيسفون ؛ سمرقند؛ مرو؛ هرات


آرياهاي ايراني

اقوام کنوني ايران
کردها؛ لرها؛ بلوچ ها ؛ ترکمن ها؛ قشقايي ها؛ شاهسون ها؛ ايلات خمسه؛ عشايرعربزبان؛ کولي ها


بخش دوم: تاريخ

ايران باستان
مادها؛ هخامنشيان (کورش بزرگ؛ داريوش بزرگ؛ خشايارشا؛ اردشير درازدست؛ داريوش سوّم) اشکانيان؛ ساسانيان (اردشير بابکان؛ شاهپوراوّل؛ شاهپورذوالاکتاف؛ بهرام گور؛ قباد اوّل؛ خسرو انوشروان؛ خسرو پرويز؛ يزدگرد سوّم)

ايران پس از اسلام (بخش اول)

امويان؛ عبّاسيان؛ طاهريان؛ صفّاريان (يعقوب ليث صفّار)؛ سامانيان (اميراسماعيل ساماني، اميرنصر ساماني)؛ زياريان؛ ديلميان آل بويه (عضدالدوله)؛ غزنويان (سلطان محمود غزنوي)؛ سلجوقيان (طغرل سلجوقي، الب ارسلان، جلال الدين ملکشاه سلجوقي، سلطان سنجر سلجوق)؛ خوارزمشاهيان (سلطان محمّدخوارزمشاه، سلطان جلال الدين مَنکَبِرني)

ايران پس از اسلام (بخش دوم)
ايلخانان مغول (غازان خان)؛ تيموريان؛ صفويه (شاه اسماعيل صفوي، شاه عبّاس بزرگ، شاه سلطان حسين)؛ افشاريه (نادرشاه افشار)؛ زنديه (کريم خان زند)؛ قاجاريه (آقا محمّد خان، فتحعلي شاه، ناصرالدين شاه، مظفرالدين شاه، احمدشاه)؛ پهلوي (رضاشاه، محمدرضا شاه)، جمهوری اسلامی (آیت الله خمینی)
حمله اسکندر؛ حمله اعراب؛ قيام هاي استقلال طلبانه ؛ خون خواهي ابومسلم؛ حمله مغول؛ سربداران؛ جنگ هاي ايران و روس؛ واقعه آذربايجان جنگ ايران و عراق
گئومات مغ؛ مزدک؛ شعوبيه؛ بابک خرّم دين؛ عيّاران ؛ صوفيه؛ اخوان الصفا؛ بابيه؛ جنبش تنباکو؛ انقلاب مشروطيت؛ ملّي شدن صنعت نفت؛ انقلاب اسلامي

بزرگمهر؛ ابومسلم خراساني ؛ برمکيان؛ خاندان نوبختي؛ خواجه نظام الملک طوسي؛ حسن صبّاح؛ خاندان جويني؛ خواجه نصيرالدين طوسي؛ خواجه رشيدالدين فضل الله؛ عبّاس ميرزا نايب السلطنه ؛ قائم مقام فراهاني ؛ ميرزا تقي خان اميرکبير؛ ميرزاملکم خان ناظم الدوله؛ سيّدجمال الدين اسدآبادي؛ ستّار خان؛ ميرزاکوچک خان جنگلي؛ محمّد مصدّق

بخش سوم: فرهنگ 


زبان

گويش هاي امروزي ايران (ترکي؛ کردي و لري؛ طبري)
گسترش زبان فارسي

خط

خط هاي ايراني پيش از اسلام
خط فارسي

دين:

دين هاي پيش از اسلام
دوران پيش از آرياها؛ عصر وِدايي؛ عصر اوستا؛ زرتشت؛ مزديسنا؛ آيين مهر؛ آيين ماني

اسلام

پيامبر اسلام؛ قرآن مجيد؛ اصول و احکام اسلام

فرقه هاي اسلامي
شيعيان؛ شيخيه؛ صوفيان نعمت اللهي؛ اهل حق

اقليت هاي مذهبي

زرتشتيان؛ يهوديان ؛ مسيحيان ؛ ارامنه؛ مسيحيان آشوري؛ بهاييان


ادب

ادب در ايران باستان


ادب در ايران پس از اسلام

ازآغاز تا نيمه قرن پنجم هجري
ازنيمه قرن پنجم هجري تا حمله مغول
از حمله مغول تا استقرار صفويه
از عصر صفويه تا انقلاب مشروطيت
ادب معاصر


بخش اول
ابن مقفع؛ محمّد زکرياي رازي؛ ابونصر فارابي؛ رودکي ؛ فردوسي طوسي؛ اميرعنصرالمعالي کيکاووس؛ ابوريحان بيروني؛ ابوعلي سينا؛ سيّداسماعيل جرجاني؛ ناصر خسرو؛ خيّام؛ رابعه ؛ حلاّج؛ بايزيد بسطامي؛ ابوسعيد ابي الخير؛ ابوالفضل بيهقي؛ امام محمّد غزّالي؛ ابوالمعالي نصرالله منشي

بخش دوم
شيخ اشراق شهاب الدين سهروردي؛ سنائي؛ عطّار نيشابوري؛ خاقاني شرواني؛ نظامي گنجوي؛ جلال الدين رومي؛ سعدي؛ حافظ؛ عبيد زاکاني؛ امير عليشيرنوائي؛ شيخ بهائي؛ ملاّصدرا؛ علاّمه علي اکبر دهخدا؛ ملک الشعرا بهار؛ پروين اعتصامي؛ صادق هدايت؛ نيمايوشيج؛ محمّد معين

باورها و خرافات

سعد و نحس؛ فال و استخاره؛ سردي و گرمي غذاها؛ چشم زخم؛ جن و پري؛ ديو و غول

رسم هاي زندگي
زايمان و ختنه سوران؛ خواستگاري و عقد کنان؛ عروسي؛ گرمابه؛ گلابگيري و عرقيات؛ مرگ و سوگواري

گاه شماري و مراسم سالانه

ايام مذهبي

جشن هاي ايراني

نوروز؛ جشن گل سرخ؛ جشن آبريزان؛ جشن سده؛ شب يلدا و جشن هاي دي ماه؛ چهارشنبه سوري و جشن هاي اسفندماه؛ جشن مهرگان

بازي و ورزش (بازی هاي کودکانه)

گرگ و گله؛ عمو زنجيرباف؛ آفتاب و مهتاب؛ ليلي حوضک؛ اتلمتل توتوله؛ اوسّابه دوش؛ الک دولک؛ چوگان؛ زورخانه؛ سياه بازي؛ شبيه خواني؛ ميرنوروزي؛ نقاره خانه ؛ نقّالي
 کيومرث؛ تهمورث؛ جمشيد جم؛ ضحّاک؛ کاوه آهنگر؛ گَرشاسب؛ زال زر؛ رستم دستان؛ افراسياب؛ کيکاوس؛ سياوش؛ اسفنديار؛ سليمان؛ ذوالقرنين؛ خضر؛ پورياي ولي

هنر و هنرمندان
موسیقی؛ سازها؛ نقاشی؛خوشنویسی؛ معماری؛ سینما، صنایع دستی؛ قالیبافی؛ قلمزنی؛ میناکاری؛ منبت کاری؛ خاتم سازی؛ سفالگری؛ کاشیکاری؛ قالیبافی؛ قلمکار

کمال الدین بهزاد
رضا عباسی
کمال الملک
قمرالملوک وزیری 
علی رضا عباسی تبریزی

 
بخش
http://fis-iran.org
+ نوشته شده در  جمعه 21 دی1386ساعت 19:26  توسط بهارصبا (فاطمه فضایی)  |